Yazar: Kolektif

Bilimin Sınırları ve Bilimsel İhtilaflar Türkçedeki birkaç “bilim sosyolojisi” kitabından biri; Türkiyeli okura cevabını vermeyi umut ettiği soru şu: Bilimin ve bilimsel bilginin sosyolojisi nasıl yapılabilir / Bilimin ve bilimsel bilginin sosyolojisi nasıl mümkündür. Entelektüel komünitemiz bilim tarihi ve bilim felsefesi aşamasından geçti; fakat bilim sosyolojisi aşamasına gelemedi henüz. Elinizdeki kitap Paradigma’nın bu tür endişelerden […]

Babamızla ilgili anılarımız, babamızın kim olduğundan daha önemlidir. İlk kitabımızda oğullar babalarını anlatmıştı, sıra şimdi kızlarda. Farklı meslekten, farklı yaştan, farklı politik görüşlerden 56 kız ve hepsi kendi renginde 56 baba portresi: "Her düşüncem babamı söyler, her biri değişik ötekinden."

Beni unutma mı dedin? Hayır zavallı ruh, şu çılgın kafa durdukça çıkmayacaksın içinden, seni unutmak ha? Aklımın kara tahtasından silerim de bütün boş anıları, bütün kitaplarda yazılan, çizilenleri, gençliğimden, öğrenciliğimden kalanları. Yalnız senin buyruğun kalır. -William Shakespeare Artık babasız olduğuna göre bir babanın hatırasıyla uğraşmaya mecbursun. Çoğu zaman bu hatıra, yaşayan bir babadan daha güçlüdür; […]

İlber Ortaylı, 20-21. yüzyılların büyük tarihçilerinden biridir. Bu sıfatı hangi şartlar içinde ve nasıl kazandığını, şahsi görüşlerim çerçevesinde anlatmak istiyorum. Yakın dostu olarak değil, sakınmayan kritikleri ile ün yapmış bir tarihçi sıfatımla...Yılmaz Öztuna Bu satırların yazarı, Ortaylı'nın kütüphanesini taşıdıkları pazar günlerinde sayısız araba yolculuğu yaptı. Kâh evinden aldıkları kütüphanesine, kâh kütüphanesinden aldıkları evine taşınırken arada […]

Türkiye'de halk örs devlet çekiçtir. Yakın siyasi tarihimizin bir çekiçleme eylemleri serisinin tarihidir. Devlet için egemen siyaset yapma biçimi çekiçlemedir, devlet oy kullanmaz, çekiçler. Bu çekiç kritik durumlarda, kiriz ve buhran zamanlarında balyoza, siyaset yapmanın tarzı da balyozlama'ya dönüşür. Çekiçleme, sistemin teminatı olan kurumlar vasıtasıyla gerçekleşir, ordu, eskiden senato, valilik kurumu, Oniki Eylül'den sonra Anayasa […]

Yorum, köken bakımından aracılık ilişkisinden, farklı dillerin konuşucuları arasındaki aracılık etme fonksiyonundan doğmuştur; yani, o kaynağında mütercimle ilgilidir ve daha sonra, anlaşılması zor metinlerin şifresinin çözülmesine dönüşmüştür. Ve dilin merkezi konumundaki aracılığının kendisini, önceden belirlenmiş anlamıyla felsefi bilince sunma yolunda yorum, felsefede anahtar bir konum elde etmiştir. Kavramın mesleki hayatı Nietzsche ile başlamış ve bütün […]

Bugüne ait olmayan bir dönüşümkle, tarih dokümanın karşısında yorumunu değiştirdi: tarih ilk iş olarak dokümanı yorumlamaya, onun doğruyu söyleyip söylemediğini ve gerçek değerinin ne olduğunu belirlemeye değil, onu içerden işlemeye ve özümsemeye yönelir: tarih dokümanı organize eder, parçalara ayırır; dağıtır, sıraya sokar, farklı düzeylere ayırır; serileri oluşturur, unsurları tespit eder, birlikleri tanımlar, ilişkileri betimler. Doküman […]

"Felsefe"nin tarihlerine dahil etmenin bütünüyle doğru ve yerinde olduğuna hükmettikleri büyük şahsiyetlerden herhangi ikisi tarafından çok muhtemelen aynı şekilde tanımlanmayacak olması, onun tarihini yazmaya teşebbüs eden herkesin karşı karşıya kaldığı ilgin, ama, bize felsefenin doğasıyla ilgili olarak önemil ipuçları verdiği için, bir o kadar da önemli bir paradokstur. Gerçekten de, Batı'daki uzun ve değişken tarihi […]

İnsan Bilimlerine Prolegomena, genellikle sosyal bilimler, bazan kültür bilimleri diye anılan bilimlerin yerine metnin editörü ve çevirmeni H. Arslan “anlam bilimleri” denmesi önerisinde bulunuyor. Aristoteles insanın doğasının klâsik tanımını kurumlaştırmıştır; bu tanıma göre insan logos'a sahip canlı varlıktır. Batı geleneğinde bu tanım, insanın, animal rationale, yani düşünme kapasitesiyle diğer bütün hayvanlardan farklı rasyonel varlık olduğunu […]

Araştırmacılık argümanı kullanır, arguman retoriği, "Retorik" sadece süs veya manipülasyon ya da hile değildir. Antik anlamıyla retorik, ikna edici söylemdir. Matematiksel isbatlamadan edebiyat eleştirisine uzanan bütün konularda araştırmacılar retorik tarzda yazarlar; ancak nadiren bu olgu üzerine kafa yorarlar. En sık karşılaşılan durum, konuşma tonu ve şekilleriyle, ıskartaya çıkarılacakstile ilişkin diğer aygıtların bizi nasıl hataya ya […]

Metafizik felsefesinin hiç kuşkusuz en temel, en önemli, hatta bazan felsefenin bizatihi kendisiyle özdeşleştirilen disiplinidir. Metafizik felsefenin kendisidir. Durum böyle olmakla birlikte, diğer taraftan metafizik aynı zamanda en az anlaşılan, en çok tartışılan, ne olduğu konusunda bile bir mutabakata varılamamış bir felsefe disiplinidir. Pozitivizm buldozeri altında kalmış dünyamız için metafizik "fizik ötesi"yle eş anlamlı bir […]