Felsefe-Düşünce Kitapları

Modern zamanların önde gelen filozoflarından José Ortega y Gasset, Omurgasızlaştırılmış İspanya kitabında ülkesini acımasız bir şefkatle mercek altına alır ve 20. yüzyılın başındaki İspanya’yı tüm sorunlarıyla masaya yatırır. Eser, İspanya’nın hastalığını “partikülarizm” kavramıyla açıklar. Bununla kastedilen, sadece herhangi etnik bir grubun bağımsızlık isteği değildir. Filozofa göre asıl korkunç olan partikülarizm, toplumun su geçirmez bölmelere ayrılmasıdır. […]

Yirminci yüzyılın en sarsıcı düşünürlerinden José Ortega y Gasset’in “magnum opus”u Kitlelerin İsyanı, yazılışının üzerinden geçen bir asra rağmen güncelliğini yakıcı bir surette koruyan bir çağ teşhisidir. Albert Camus’nün takdirle andığı bu eser; kaba kuvvetin ve sloganın hâkim olduğu bir dünyaya karşı zarafetin, entelektüel çabanın ve tarihî şuurun âdeta bir müdafaanamesidir. Ortega, medeniyetin nimetlerini binbir […]

İlk Çağ felsefesi çoğu zaman, bir sabah uyanıp evrenin sırrını sorgulamaya başlayan filozofların hikâyesi gibi anlatılır. Ders kitaplarında Thales sahneye çıkar, her şeyin kökeninin su olduğunu söyler; ardından Anaksimenes her şeyin kaynağının hava olduğunu iddia eder. Bir noktada Sokrates, Platon ve Aristoteles sözü alır; felsefi ilgi insana ve politikaya yönelir... Böylece felsefe tarihi, birbirinden kopuk […]

Juan Donoso Cortés’in bu eseri, onun olgunluk döneminin en berrak metinlerinden oluşur. Cortés bu sayfalarda modern dünyanın fikrî ve siyasi temellerini sorgular; on dokuzuncu yüzyıl Avrupası’nın hızla sekülerleşen zihniyetine karşı, siyaseti teolojiden koparan her yaklaşımın insanı ve toplumu derin bir krize sürüklediğini savunur. Ona göre liberalizm ve sosyalizm, kurtuluş vaat eden ideolojiler değil; insanın Tanrı’dan […]

Aforizmatik bir üsluba ve metafora başvuran Hüsamettin Arslan, popüler entelektüel kültürümüzün geçer akçeleriyle hesaplaşırken okurlarını her daim sorumlu olmaya, “mesul” olmaya davet eder: Bedeninden, ruhundan ve eylemlerinden, dostlarından ve düşmanlarından, sevgisinden ve nefretinden, komşusundan ve başka insanlardan ve her şeyden önemlisi “özgürlüğünden” sorumlu olmaya… Hüsamettin Arslan’ın Jöntürkler Jönkürtler Muhafazakârlar kitabı iktidar, otantisite, dil, muhafazakârlık, etnisite, […]

Bu kitabın, bilimin doğasıyla ilgili görüşlere mütevazı, açık-seçik ve temel bir giriş kitabı olması tasarlandı. İster felsefe öğrencilerine, ister bilimle ilgili son teorilere aşina olmak isteyenlere olsun, bilim felsefesi öğretirken, giderek insanın işe yeni başlayan birine tavsiye edebileceği ne uygun tek bir kitap, hatta ne de az sayıda kitap bulunduğunu farkettim. Modern görüşler hakkındaki ulaşılabilir […]

Kıta Avrupası felsefesi, öğrenebildiğim veya tahmin edebildiğim kadarıyla, felsefe alanında analitik felsefenin etkisi altında kalan Türk entelektüel ve akademik hayatında, yakın zamanlara kadar önemli ölçüde ihmal edilmiştir. Analitik felsefe tipik bir biçimde, bilimsel akılla doğa bilimlerinin yöntemlerine duyulan hayranlığı, tarihin ihmali ve, en azından bilgi ve hakikat iddialarında bulunduklarında, diğer söylem ve tecrübe formlarına duyulan […]

Ellül hiç kuşkusuz yirminci yüzyılın önemli düşünürlerinden biridir; Sözün Düşüşü Paradigma Yayınevi’ne eşsiz armağanlarından biridir. Özgün bir bakış açısı sunar; dil hakkında, teoloji hakkında, eğitim hakkında ve genelde “görme” ile “işitme,” “göz” ile “kulak” hakkındadır. Modern kültür “görme” kültürüdür; bunun böyle olması ölçüsünde, Sözün Düşüşü çağdaş kültürün çok köklü bir eleştirisidir. Telogların, dil araştırmacılarının, sosyologların, […]

“Elinizdeki kitap bugünün engizisyonları ile geçmişin engizisyonları arasında dikkat çekici bağlantılar olduğunu ileri sürüyor ve bunu yaparak etkileyici fakat genellikle ihmal edilmiş düşünürlere ışık tutuyor. Ulaştığı sonuçlara ister katılın ister katılmayın, konuyu siz beğeneceksiniz; bu provakatif kitap sizi alıp götürecek.” Elinizdeki kitap tümevarımlı entelektüel bir yolculuk; nispeten çok az örneği ya da benzeri bulunan bir […]

“Muhafazakar düşüncenin babası” ve “ilk muhafazakar” unvanlarıyla anılan Edmund Burke (1729-1797) politika felsefesi, estetik, etik ve gelenek-modernite konularında referans düşünürlerden biri. O, Fransız Devrimi, Amerikan devrimi, liberalizm, muhafazakarlık, devrim, reform, iktisat ve sosyal değişim hakkındaki görüş ve tutumlarıyla, çağdaşı Thomas Paine’den Marx ve Popper’a uzanan hararetli felsefi ve siyasi tartışmaların odağında durmuş ve durmaktadır. White’ın […]

Zaman günlük yaşantımızın, varoluşumuzun ve varlık’ın en temel kategorileri-kavramları arasında; hatta kimi düşünürlere göre varık’la iç içe bir kavram. Fizik ve metafiziğin ortak ve çetin bilmecelerinden biri. Çünkü zamanın mahiyetine ilişkin soru ve cevap, düşüncenin-mantığın benzer türdeki paradokslarında olduğu gibi, hem ona “dışarıdan” bakmaya imada bulunur hem de -her şey gibi - kaçınılmaz şekilde onun […]

Metot Üzerine Konuşma Descartes'ın entelektüel otobiyografisi ve felsefesinin özetidir. Bu eserinde, metodik şüphesi, ruh ile madde ayrımı, Tanrı’nın mevcudiyetine dair ispatları ve metodunun kuralları yanında; geçici ahlâk düsturları, düşünce ve dil arasındaki ilişkiye yaklaşımı, kan dolaşımı ve benzeri fizyolojik gözlemleriyle bir arada sunulmaktadır. Bu itibarla Metot Üzerine Konuşma, Descartes’ın düşünce dünyasına giriş için en uygun […]

Paradigma Felsefe Sözlüğü'nde, felsefenin yüzlerce yıllık birikimini temsil eden bütün filozof, akım, okul ve terimler yer almaktadır. Klasik felsefeden modern ve çağdaş düşünceye, analitik ve poozitivist felsefeden Marksizme, romantik felsefeye ya da Kıta Avrupası felsefesine geniş bir entellektüel yelpazeyi ele alan Paradigma Felsefe Sözlüğü 300'den fazla filozofun eserleri ve düşünceleriyle ilgili bilgi ve açıklamayla 2500'den […]

Bazı eserleri artık klasik statü kazanmış olan büyük Rus düşünürü Nikolay Berdyaev (1874- 1948) özellikle tarih ve toplum felsefesi, felsefi antropoloji, ontoloji ve etik alanlarında yoğunlaşmış çok yönlü ve interdisipliner bir filozof. İnsanın yazgısı, Berdyaev’in felsefesini, dünya görüşünü, ilgilerini ve mesajını bir bütün olarak yansıtan zengin ve görkemli bir kitap. Berdyaev felsefenin asıl konusunun varlık […]

Heidegger’in Çocukları, Heidegger’in Yahudi öğrencileri arasında yer alan bu dört filozofun, içinde yetiştikleri Alman kültürü ve düşüncesiyle ve özellikle de Heidegger’le kişisel ve felsefi ilişkilerini inceliyor; aynı zamanda ‘’Heidegger eleştirmeni’’olan bu filozoflarda, Heidegger etkisinin boyutlarını sergiliyor. Diğer taraftan, merkeze Varlık ve Zaman’ı alarak, Heidegger külliyatının ‘’satır aralarında’’ Heidegger’in politik tutumunun ipuçlarına ve düşünce tarihindeki köklerine […]

Türkçedeki çok az kitap Heidegger’in ontoloji ile teoloji arasındaki ilişkisini bu kadar açık ve anlaşılabilir tarzda ortaya koyuyor; Türkçedeki çok az kitap Heidegger’in teknoloji ve üniversite eleştirisini böylesine ikna edici bir tarzda gözler önüne seriyor. Vukuf yüklü, içten, ufuk açıcı ve Heidegger’e empatik. Heidegger’i ve Heidegger etrafında kopan gürültüyü iyi bir anlama fırsatı. Böyle bir […]

Bu kitap, Descartes’ın opus postumum’u yani ölümünden sonra yayımlanan eserleri arasında yer alan iki metnin çevirisini bir araya getiriyor. La Recherche de la vérité par la lumière naturelle (Fıtrî/Tabiî Işıkla Hakikatin Araştırılması) başlığını taşıyan ilk metin, hayalî üç karakter arasında kurgulanmış bir diyalogdur. Descartes tamamını yazıp bitiremediği bu metninde, başta metodik şüphesi ve cogito ergo […]

Metafiziğe Giriş ilk kez 1903 yılında yayınlanmış, kısa sürede pek çok dile çevrilmiş ve Bergson’un filozof olarak dünya çağında kazanacağı şöhretin bir bakıma fitilini ateşlemiştir. Bergson bilimler çağında metafiziğin neden hala gerekli olduğunu açıkladığı metninde, metafiziğin “sezgi” metodunu, okuruna sezgi tecrübesi yaşatmayı hedefleyen bir kurgu ve üslupla sunar. Kendine has bakış açısını ortaya koyduğu bu […]

“Günümüzde din felsefesi felsefenin çok hızlı gelişen bir dalıdır. Yakın zamanlara kadar din felsefesi uzmanı sayısı son derece az idi; bugün ise sayıları oldukça çoktur ve bu kişiler hatırı sayılır yayınlar yapmaktadır. Fakat buradan hareketle “Din felsefesi, söz gelimi kimyanın nakıştan ayrıldığı gibi diğerlerinden ayrılabilen bir disiplin değildir. Bu kitapta amacım, geleneksel olarak din felsefesinin […]

Heideeger: Moderniteyle Hesaplaşma / Teknoloji, Politika, Sanat'a kılavuzluk eden fikir Martin Heidegger'in teknoloji anlayışı ile Nasyonal Sosyalizm'le ilişkisi ve Nasyonal Sosyalizm anlayışı. Zimmerman, Heidegger'in modern teknoloji yorumunun reaksiyoner politik görüşlerinden doğduğunu öne sürüyor; Heidegger'e göre modernite ve endüstriyelizm Batı'nın çöküşünün tezahürleridir. Modern teknolojinin özü, teknik bilgi ya da aygıt değil, şeyleri özel bir ifşa tarzı; […]

Romantizm, Paragmatizm ve Dekonstrüksiyon Coloridge, Shelley ve alman ironistlerin formüle ettikleri bir felsefi akım olarak romantizmin; "aklın tiranlığı" anti-düalist bir felsefe adına reddeden bir akım olarak romantizmin arka bahçesini yorumlama girişiminde bulunuyor. William James ve John Dewey'in felsefesine meydan okumaları, arka bahçe önünde, metafiziğin ve geleneksel edebiyat teorisinin geç post-yapısalcı dekonstrüksiyonlarını dikkate alarak tartışıyor. Derrida'nın […]

Elinizdeki metin Richard Kearney’nin yirmi yılı aşkın bir süre Kıta Avrupasının önde gelen filozoflarıyla, edebiyat teorisyenleriyle, antropolog ve din düşünürleriyle yaptığı mülakatlardan bazılarını içeriyor. Çağdaş Filozoflarla Söyleşiler/Kıta Felsefesi Tartışmaları’nda yer alan metinler daha ziyade filozoflarla söyleşilerden oluşuyor. Filozoflar kendi çağlarının güncel politik ve kültürel sorunları hakkında ne düşünüyorlar? Filozoflar kendi “soyut” teorilerinin çağlarının sosyal problemleriyle […]

"Yirminci yüzyılın politika felsefesindeki en büyük keşiflerinden biri, hiç şüphesiz Schmitt’e aittir; politik olanın keşfi. Bu, politikanın temellerine ilişkin ontolojik bir keşiftir ve düşünce tarihindeki başka birçok önemli keşif kadar basit ve yalındır; politik olan devleti ve hukuku önceler. İnsanın ontolojik-politik varoluşuna ilişkin bu tez bizi Greklere kadar geri götürür: insan zoon politikondur. Dolayısıyla aslında […]

Hiç kimse felsefenin bütün terim ve kavramlarını bilmek zorunda değildir; fakat kitapları sözlüksüz okumak, daha yerinde bir söyleyişle, felsefe kitabını sözlüksüz okumak, daha yerinde bir söyleyişle, felsefe kitabını sözlüksüz okumak, olsa olsa okuyucunun ayıbı olabilir

Voltaire’in Candide’inin “Dr. Pangloss”u, Hannover’in “Lövenix”i Leibniz, Newton ile eşzamanlı olarak icat ettiği diferansiyel hesapla matematik alanında çığır açmış bir dahidir. Çağını aşan düşünceleriyle uzayın ve zamanın mutlak değil, izafî olduğu fikrini geliştirmesiyle izafiyet teorisinin ve “hissedilir olmayan algılar” yaklaşımıyla da modern bilinçaltı psikolojisinin temellerini atmıştır. Felsefî yaklaşımıyla ise Frege’den Kripke’ye kadar birçok yirminci asır […]

"Düş ünmenin ne demek olduğunu ancak, bizzat ancak kendimiz düşünürsek anlayabiliriz. Böylesine bir çabanın muvaffakiyeti, düşünmeyi öğrenmek için hazır olmamızı gerektirir. Felsefeye ilgi duyulması, düşünmeye hazır olduğunun göstermemektedir. Şüphesiz her yerde felsefe ve sorularına ilşkin çok ciddi çalışmalar bulunmaktadır. Bilim adamlarının, felsefe tarihinin araştırılmasına yönelik olarak gerçekleştirdikleri övgüye değer zahmetli çalışmaları var. Bu alanda oldukça […]

Carl Schmitt'in muhalefet ettiği şeylerin listesi bir hayli uzundur. Schmitt, çok partili parlamenter demokrasinin gördüğü suretlerine muhalif olmuştur. Tıpkı 1. Dünya Savaşı'ndaki mağlubiyet sonrası Almanya'da kurulan Weimar Cumhuriyeti'nde güçlü bir siyasi alternatif olarak beliren proleter sınıf diktatörlüğünü yücelten sosyalizme karşı olduğu gibi. Keza " ekonomik akıl" ve "teknik akıl" da muhalefet ettikleri listesinden hiç düşmemiştir. […]

Grekçede logos ile başlayan bir düşünce yolculuğunun Latince ratio'ya tercümesi ondokuzuncu yüzyılda son radikal atılımını yapmış ve sosyal bilimlerin dilinde teknik hesaplayıcı bir akla, araçsal akla dönüşmüştür. Rasyonalite farklı tanımlamalar altında da olsa sosyal bilimlerde bu araçsal aklın karşılığı olarak kullanılmaktadır. Sosyal bilimler içerisinde kendi sınırlarını en erken belirginleştiren ve kendi iç teorik homojenitesini en […]

"Yazmak benim için her zaman bir keşif yolculuğu olmuştur." diyor Richard J. Bernstein bu kitabında. Bu keşif yolculuğunun Objektivizmin ve Rölativizmin Ötesi'ndeki ana uğrakları Kartezyenizm, post-empirisist bilim felsefesi ve tarihi, sosyal bilim fikri, hermenoytik, bilim ve praxis; Peter Winch, Thomas Kuhn, Karl Popper, Feyerabend, pragmatizm ve Rorty, Frankfurt Okulu ve Habermas, Arendt... Descartes'tan James'e, Heidegger'den […]

"Hakikat ve Yöntem güçlü bri kitaptır; gerçekten de felsefi hermenotik klasiği haline gelmiştir savaş sonrası Alman felsefesinin ihraç edilmeye elverişli ve değerli bir kaç başarısından biridir. Hakikat ve Yöntem mütevazı bir başlkama noktasından, Geisteswissenschaften (anlam bilimleri)'a uygun epistemoloji sorunundan hereketle sanat, tarih, dil alanlarında ve batı felsefe geleneğinde dolaşır ve bir evrensel ontolojiye ulaşır. Bu […]

"Hakikat ve Yöntem güçlü bri kitaptır; gerçekten de felsefi hermenotik klasiği haline gelmiştir savaş sonrası Alman felsefesinin ihraç edilmeye elverişli ve değerli bir kaç başarısından biridir. Hakikat ve Yöntem mütevazı bir başlkama noktasından, Geisteswissenschaften (anlam bilimleri)'a uygun epistemoloji sorunundan hereketle sanat, tarih, dil alanlarında ve batı felsefe geleneğinde dolaşır ve bir evrensel ontolojiye ulaşır. Bu […]

"Hakikat ve Yöntem güçlü bri kitaptır; gerçekten de felsefi hermenotik klasiği haline gelmiştir savaş sonrası Alman felsefesinin ihraç edilmeye elverişli ve değerli bir kaç başarısından biridir. Hakikat ve Yöntem mütevazı bir başlkama noktasından, Geisteswissenschaften (anlam bilimleri)'a uygun epistemoloji sorunundan hereketle sanat, tarih, dil alanlarında ve batı felsefe geleneğinde dolaşır ve bir evrensel ontolojiye ulaşır. Bu […]

"Hakikat ve Yöntem güçlü bri kitaptır; gerçekten de felsefi hermenotik klasiği haline gelmiştir savaş sonrası Alman felsefesinin ihraç edilmeye elverişli ve değerli bir kaç başarısından biridir. Hakikat ve Yöntem mütevazı bir başlkama noktasından, Geisteswissenschaften (anlam bilimleri)'a uygun epistemoloji sorunundan hereketle sanat, tarih, dil alanlarında ve batı felsefe geleneğinde dolaşır ve bir evrensel ontolojiye ulaşır. Bu […]

İngiliz empirizminin ve liberal siyaset doktrininin büyük teorisyenlerinden biri olan John Locke’un felsefesi, birçok filozofun kendi düşüncelerini geliştirirken ilham aldığı veya hesaplaştığı bir mahreçtir. Locke An Essay concerning human understanding, Epistola de tolerantia ve Two Treatises on gouvernment başta olmak üzere, kaleme aldığı eserlerinde ortaya koyduğu görüşleriyle felsefe tarihinde mümtaz bir yer edinmiştir. Jean Didier’nin […]

Paradigma Yayınevi'nin bu metni yirminci yüzyıl felsefesinin "önemli" düşünür ve filozoflarından Paul Riceour'ün Yorumların Çatışması adlı kitabının birinci cildi. Paradigma filozofun metnini Fransızca ve İngilizce edisyonlarının mukayeseli çevirisiyle takdim ediyor. Yorumların Çatışması okuru farklı alanlarda bir entellektel maceraya davet ediyor: yapısalcılık ve lingüistik analiz, psikanaliz ve özne sorunu, din ve inanç, yorum dil ve hermenoytik. […]

Okuma Alegorileri, Rousseau, Nietzsche, Rilke ve Proust'ta Figürel Dil yirminci yüzyılın önemli dekonstüksiyonist edebiyat eleştirmeni ve teorisyeni Paul de Man’ın (1919-1983) en dikkate değer ve bu yüzden en fazla ilgi gören metnidir. De Man, dekonstrüksiyonist eleştiri geleneğinin önemli düşünürlerinden biridir; bu geleneğe göre dekonstrüksiyonist eleştiri her dilin inşa edilmiş dil olduğu gözlemiyle başlar. bu yüzden […]

Doğa bilimlerinde olduğu gibi sosyal bilimlerde de paradigmalardan söz etmek mümkün müdür? Doğa bilimlerindeki devrimlerin sosyal bilimlerde de muadilleri var mıdır? Thomas Kuhn'un bilim yorumlarından ve açıklamasından sosyal bilimlerin payına düşen nedir? Elinizdeki kitap bu sorulardan hareketle her tür insani faaliyetin denetleyicisi ve modernitenin aklayıcısı konumuna yükseltilen, böylelikle aslında insan dışı / insan -üstü bir […]

Felsefeye merakınız, felsefi problemlere ilginiz mi var? Batı kültür tarihini, Avrupa'nın ikibinbeşyüz yıllık entelektüel serüvenini öğrenmek; günümüz dünyasını yaratan fikrî zemini tanımak mı istiyorsunuz? Bryan Magee'nni Batı'nın büyük filizoflarını anlatan Büyük Filozoflar adlı eseri, bütün bu amaçlara hizmet eden eşsiz bir felsefe tarihi niteliğinde. Hem popüler, hem alabildiğince teknik; bir yanıyla sistematik, bir yanıyla da […]

Paul Johnson'ın Entellektüeller'i, kendi ifadesiyle, 'insanlara işlerini nasıl görecekleri konusunda nasihat eden'; geleneğe, toplumun ahlaki ve manevi değerlerine kayıtsız kalan; mevcut siyasi ve iktisadi düzeni eleştiren; bunların yerine bireysel aklın ürünü olan felsefi, siyasi ve ahlaki sistemler öneren; topluma rehberlik iddiasında olan 'önde gelen belli başlı entellektüelleri' inceliyor. 'Orta Çağ'ın ruhban sınıflarından boşalan yeri dolduran […]

Felsefe nedir? Felsefe, birtakım görüşlerin körü körüne savunuculuğunu yapmak değil, doğru cevapları yaşayışımız üzerinde etkili birtakım soruları cevaplamaya yönelik düşünsel teşebbüstür. Buna göre felsefe çoğumuzun apaçık ve tartışılmasına gerek görmediği inançları tartışmaya açar. Genellikle 'hayatın anlamı' kapsamı içinde değerlendirilebilen sorularla, yani din, doğru ve yanlış, dış dünyanın mahiyeti, zihin, bilim, sanat ve benzeri diğer konularla […]

19. yy'ın ikinci yarısı ile 20.yy'ın ilk çeyreğini kapsayan bir zaman diliminde sadece Viyana çevresini değil dönem Avrupasını ve günümüzü de etkileyen felsefe, müzik, mimari, kültür, dil, etik ve politika tartışmalarını, bu alanlardaki ünlü/önemli isimlerin görüşlerini ve birbirleriyle ilişkilerini ele alan ve bütün bunların Wittgenstein'ın felsefesinin ve kişiliğinin oluşumunda nasıl ve ne yönde etkin olduğunu […]

Etik, bireysel ve sosyal yaşamın çok büyük bir hızla akıp değiştiği; yaşama tarzlarına layıkıyla ölçüp biçecek, onları gerektiğinde eleştiri süzgecinden geçirirken, gerektiğinde temellendirecek değer sistemleri ya en kötüsü yanlış bir temel üzerine inşa edilmiş oldukları ya da en hafifinden değişimin hızına ayak uyduramayıp kolayca yıkıldıkları için, ağır bir değer bunalımı içinde olan günümüzde tanımlanması herhalde […]

Berger ve Luckmann, bu kitapta, gerçekliğin sosyal inşasını temel olarak dışsallaştırma, nesnelleşme ve içselleştirme sosyal diyalektiği içerisinde kavramaktadır.Bireylerin, sosyal etkileşimle taşıdıkları sübjektif anlamları ve kendilerini dışsallaştırmalarıyla başlayan inşa süreci, faaliyetlerin rutinleşmesi ve tipleşmesini müteakip objektif bir karakter kazanmakta ve bir sonraki kuşak tarafından sosyalizasyon aracılığıyla içselleştirilmekte ve tam anlamıyla bir sosyal dünya oluşmaktadır.Şu üç momentin […]

Freud ve Felsefe (1965) ile Yorumların Çatışması (1969) Ricoeur'ün hermenoytike ilgisini yansıtan kitaplardır. Yorum TeorisiNde ise bu iki metindeki görüşlerini işleyerek söylem olarak dil teorisini geliştirir. Bu kitapta söylem, olay ile anlam diyalektiği olarak tanımlanır. Olay olarak söylem, atıfta bulunur (bir şey hakkındadır) kendine atıfta bulunur (birisi tarafından söylenir), zamansaldır (belirli bir anda söylenir), ve […]

Avrupa tarihinde, düşünen zihnin tutkularını ateşlemek ve onu politik felaketlere sürüklemek konusunda 20. yüzyıldan daha başarılı olmuş başka bir yüzyıl yoktur. Komünizm ile faşizm doktrinleri, bütün barok değişimleri ile Marksizm, milliyetçilik, çoğu tiranlığa nefretten ilham almıştı, fakat zalim tiranlar ilham etmeye ve entelektüelleri kendi suçlarına köreltmeye muktedirdi. Bu eğilimleri, hem olayları hem de bu olaylara […]

Batı Felsefesi Tarihi'nin gözden geçirilmiş bu yeni basımına eklenen değişiklikler, kitabın ilk yayınlandığından bu yana geçen onyedi yıl içerisinde felsefe tarihi, bizzat felsefi girişimin doğası ve felsefenin genel kültürde oynadığı rol hakkında öğrenmiş olduğum şeyleri yansıtıyor. Bunlar aynı zamanda bir ders kitabını yararlı kılan karakteristikler hakkında düşünülmüş bir çok şeyi de yansıtıyor. Gözden geçirilmiş bu […]

Batı Felsefesi Tarihi'nin gözden geçirilmiş bu yeni basımına eklenen değişiklikler, kitabın ilk yayınlandığından bu yana geçen onyedi yıl içerisinde felsefe tarihi, bizzat felsefi girişimin doğası ve felsefenin genel kültürde oynadığı rol hakkında öğrenmiş olduğum şeyleri yansıtıyor. Bunlar aynı zamanda bir ders kitabını yararlı kılan karakteristikler hakkında düşünülmüş bir çok şeyi de yansıtıyor. Gözden geçirilmiş bu […]

İçindekiler Sokrates Öncesi Felsefe Şiddet Yoluyla Eğitim Atomculuk Platon: Formlar Teorisi Platon: Özel Bilimler Aristoteles: Metafizik, Doğa Bilimi, Mantık Aristoteles: Ahlak, Politika, Sanat Klasik Dönemin Sonu Batı Felsefesi Tarihi 1. Klasik Düşünce 2. Ortaçağ Düşüncesi 3. Hobbes'tan Hume'a 4. Kant ve Ondokuzuncu Yüzyıl 5. Wittgenstein ve Sartre'a Yirminci Yüzyıl

İçindekiler Sokrates Öncesi Felsefe Şiddet Yoluyla Eğitim Atomculuk Platon: Formlar Teorisi Platon: Özel Bilimler Aristoteles: Metafizik, Doğa Bilimi, Mantık Aristoteles: Ahlak, Politika, Sanat Klasik Dönemin Sonu Batı Felsefesi Tarihi 1. Klasik Düşünce 2. Ortaçağ Düşüncesi 3. Hobbes'tan Hume'a 4. Kant ve Ondokuzuncu Yüzyıl 5. Wittgenstein ve Sartre'a Yirminci Yüzyıl

Carl Schmitt'e göre Devlet politik olanı tekelinde tutmayı sürdürdükçe devlet olma halini koruyabilir. Yani Devlet'in idesi, politik olana sahip olmasıdır. Politik birliğin en önemli niteliği, kendi içindeki farklılıkları aşabilen bir karar gücüne sahip olmasıdır. Böylesi bir karar gücüne sahip olan Devlet'tir. Politik olan devleti önceler ve devlet tekeline mahkumdur. Alman politik düşünce geleneği, sadece halkı […]

Bir yanda Platon, Aristoteles, Descartes, Locke, Kant, Husserl, Peirce, Russell, Carnap gibi sistematik filozoflar, diğer yanda James, Dewey, Wittgenstein, Davidson, Putnam, Quine, Sellars, Gadamer, Kuhn, Heidegger, Neitzsche, Freud, Derrida... gibi filozof kahramanlar; verdiği filozoflar kanonu aklınızı da sözünüzü de çelebilecek çeşitlilikte iken, kendi konumunu "pragmatist", "nominalist", "liberal ironist", "postmodern burjuva liberali", "indirgemeci olmayan fizikalist", "tarihselci", […]

Teknoloji güvenilmek ve itaat edilmek isteyen bir dosttur ki bir çok insan teknolojiye güvenmektedir ve boyun eğmektedir zira teknoloji gerçekten çok cömerttir. Fakat elbette bu dostluğun karanlık bir yanı vardır. Teknolojinin hediyeleri yüksek maliyetten masun değildir. En dramatik haliyle ifade edecek olursak, teknolojinin kontrol dışı büyümesi insanlığın hayati kaynaklarını yok etmektedir suçlamasında bulunabilir. Teknoloji, ahlaki […]

İkonoloji’nin Türkçe Tercümesine Önsöz Yirmi yıl önce İkonoloji (Iconology)’yi yayınladığımda, sonunda bir üçleme (Picture Theory [Resim Teorisi]ve What Do Pictures Want [Resimler Ne İster] 1994 ve 2005’de İkonoloji’nin devamı olarak yayınlandı) haline gelen bir metnin ilk cildi olabileceğini hiç düşünmemiştim. 1980’lerin ortalarında “görsel/vizüel kültür” ve bir “yeni sanat tarihi” gibi nosyonlar tevatürden başka bir şey […]

Modern sanayi toplumunun doğası ve gelişimini anlamayı sağlayacak ve çağımızı kavramlaştıracak yeni bir teori geliştirmeyi amaçlayan, böylece bir yandan modern toplumu araştıracak bir yöntem geliştirecek ve öte yandan genel sosyal teorinin doğasını sorgulayacak temelleri ortaya koymaya çalışan Giddens, sosyal teorinin sistematik yeniden inşaya ihtiyacı olduğunu düşünür ve kendi deyimiyle toplumsal düşünceyi istila eden ‘mitler’i eleştirerek […]

Postmodernizm ve Sosyal Bilimler kolay anlaşılır, kuşatıcı; konuya ilgi duyanlar ve sosyal bilimlerde çalışan öğrenci ve akademisyenler için ilgi çekici bir kitap. Postmodernizm ve Sosyal Bilimler son zamanların Eleştirel Teori perspektifleri ile feminist ve postmodernist perspektiflerin sosyal bilimlerdeki standart geleneklere ve araştırma prolemlerine bütünüyle uygun düştüğü kabulünden yola çıkıyor. Postmodernizm literatürü o kadar geniş, çeşitli […]

Şimdiden bir klasik olan Metaforlar-Hayat, Anlam ve Dil, metafor anlayışımız ile onun dil ve zihindeki rolünü değiştirdi. Yazarlara göre metafor temel bir zihin mekanizmasıdır; bize sayısız başka şeyi kavramamızı sağlayacak fiziksel ve sosyal tecrübemiz konusunda bildiğimiz şeyleri kullanma imkanı veren bir mekanizma. En temel tecrübe anlayışlarımızı yapıya kavuşturdukları için metaforlar, hayatımızın olmazsa olmazlarıdır, Metaforlar algı […]

Yorum, köken bakımından aracılık ilişkisinden, farklı dillerin konuşucuları arasındaki aracılık etme fonksiyonundan doğmuştur; yani, o kaynağında mütercimle ilgilidir ve daha sonra, anlaşılması zor metinlerin şifresinin çözülmesine dönüşmüştür. Ve dilin merkezi konumundaki aracılığının kendisini, önceden belirlenmiş anlamıyla felsefi bilince sunma yolunda yorum, felsefede anahtar bir konum elde etmiştir. Kavramın mesleki hayatı Nietzsche ile başlamış ve bütün […]

Yunan düşünürlerinin kullandıkları terimler de kavramlar da, o zamandan bu yana, en belirlenimli olanının bile üzerinden tamamen sıyırıp atamayacağı binbeşyüz yıllık bir yan anlam yüküyle allanıp pullandı.

Dışarı'ya penceresinden bakan Felsefe'nin evi: Mağara, Camera obscura.Felsefe'nin bir ''el''inin olduğu kadar bir de ''ev''inin olduğunu iddia edeceğiz. Platon, bir ''mağarası''nın olduğunu daha önceden haber vermişti; bu anlamda daha Platon ya da felsefe buı günlük inançların (opinions communs) ya da mağaranın dışına çıkmıştı. Mağara'yı bir mağara, bir Kapanma (cloture) olarak ancak onun dışına çıkmış biri […]

Felsefe öğrenmeye başlamanın en iyi yolunun doğrudan felsefi sorular üzerinde düşünmek olduğunu savunan Nagel, bu kitapta kendi yanıtlarını açıkça ifade etmiş olmasına karşın, bu temel soruları cevapları bakımından açık uçlu sorular olarak bırakarak, okuyucunun alternatif çözümleri gözden geçirmesini sağlıyor ve onu felsefenin özgün soruları üzerinde kandi başına düşünmeye cesaretlendiriyor. Sorgulayan zihinlere bir rehber olması bakımından […]

Heidegger üzerine şimdiye kadar yapılmış olan tartışmalardan elimizde kalanın ne olduğuna bakıldığında, bunun, yanıtlardan çok sorular olduğu ortadadır. Acaba Heidegger varlığın anlamını nihai bir şekilde belirlemek mi istemiştir; yoksa o böyle bir belirlemenin imkansızlığını mı göstermeye çalışmıştır? O "geç" dönem eserinde hakikat sorusunun ayırt edici boyutunu mu elde etmiştir; yoksa bu boyutu tamamen kayıp mı […]

"Yedi bölümlük bu deneme, pek çok bakımdan alışılmadık, hatta benzersiz bir kitaptır. Bu kadar genç bir yazarın tabu olmuş, neredeyse peygamber sayılmış ve bazı çevrelerce etrafına bir esrar perdesi çekilmiş bir adamı, hakkında söz etmemeye sanki yemin etmiş bir küçük sırdaşlar grubu dışında kişiliği bilinmeyen bir adamı, böylesine teşrih masasına yatırmış bir başka örnek yoktur. […]

"İnsan daima zorunlu olarak tutkulara tabidir." Ethica'dan "... Eldeki bu kitabın yazarı, bir "Spinoza sarhoşu'dur. Evet bu çalışma, tarafsız değildir; değer yargılarından muaf değildir; cinsiyetsiz değildir; gayri şahsi bir dil ile yazılmıştır; soğuk kanlı değildir... Spinoza, benim için 'nesne' değildir; benim karşımda durmuyor; o benim için bir tutku ve böylece eldeki kitap, tutkulu bir dil […]

"Neden bu kitabın adı, "Dört Adalı? Aslında bunu çağrışımlarıyla düşünürsek, sanırım ad yerine oturur. Adalı olmak nedir? Bir adada yaşamaktır; yani "Ankara"dan uzak bir kara parçasında ve dört bir yanı denizler ile çevrili bir yerde yaşamaktadır. Bu anlamda, o, biraz 'Robinsonad'ı, bir adasal yaşama tarzının hikayesini hatırlatır. Ne yapar Robinson? Şimdi felsefeciler ile bir roman […]

Zihin ile ilgili bu teleolojik anlayış, James'in felsefi sisteminde en önemli prensiplerden biridir ve düşüncesinde geniş çapta uzanımlara sahiptir. Gerçekten de bu kitapta göreceğimiz gibi, James felsefesinin tüm diğer bölümleri, zihin için yol gösterici bir ilke olan bu anlayıştan faydalanır. James, felsefeyi bizatihi insan gayelerine hizmet eden, ferdi enerji ve mizacın bir sonucu olarak ortaya […]

Nietzsche'nin postmodern felsefi düşünceye etkisinin incelenmeye çalışıldığı bu metin, Nietzsche'nin düşüncelerinin postmodern düşünceyle birebir örtüştüğü iddiasında değildir. Bu anlamda genel olarak bir Nietzsche postmodernizm karşılaştırması ve buna bağlı olarak Nietzsche'nin postmodern bir filozof olup olmadığına ilişkin bir tartışma, çalışmamızın kapsamı dışındadır. Nietzsche'nin modernizmi ve modern felsefi düşünceyi 2500 yıllık metafizik düşünce geleneğinin bir devamı olarak […]

Bugüne ait olmayan bir dönüşümkle, tarih dokümanın karşısında yorumunu değiştirdi: tarih ilk iş olarak dokümanı yorumlamaya, onun doğruyu söyleyip söylemediğini ve gerçek değerinin ne olduğunu belirlemeye değil, onu içerden işlemeye ve özümsemeye yönelir: tarih dokümanı organize eder, parçalara ayırır; dağıtır, sıraya sokar, farklı düzeylere ayırır; serileri oluşturur, unsurları tespit eder, birlikleri tanımlar, ilişkileri betimler. Doküman […]

"Felsefe"nin tarihlerine dahil etmenin bütünüyle doğru ve yerinde olduğuna hükmettikleri büyük şahsiyetlerden herhangi ikisi tarafından çok muhtemelen aynı şekilde tanımlanmayacak olması, onun tarihini yazmaya teşebbüs eden herkesin karşı karşıya kaldığı ilgin, ama, bize felsefenin doğasıyla ilgili olarak önemil ipuçları verdiği için, bir o kadar da önemli bir paradokstur. Gerçekten de, Batı'daki uzun ve değişken tarihi […]

İnsan Bilimlerine Prolegomena, genellikle sosyal bilimler, bazan kültür bilimleri diye anılan bilimlerin yerine metnin editörü ve çevirmeni H. Arslan “anlam bilimleri” denmesi önerisinde bulunuyor. Aristoteles insanın doğasının klâsik tanımını kurumlaştırmıştır; bu tanıma göre insan logos'a sahip canlı varlıktır. Batı geleneğinde bu tanım, insanın, animal rationale, yani düşünme kapasitesiyle diğer bütün hayvanlardan farklı rasyonel varlık olduğunu […]

Nietzsche Batı metafizik düşünce geleneğinin sürekliliğinden hareketle, bir bütün olarak modernizmi Hristiyan ahlak anlayışının sekülerize olmuş şekli olarak görür. Modern devlet ve ideolojiler ise adeta, Hristiyan öte idealinin boş bıraktığı yere yerleşmiş ve modern insan için bir ideal fonksiyonu görmüşlerdir.Nietzsche Batı metafizik düşünce geleneğinin sürekliliğinden hareketle, bir bütün olarak modernizmi Hristiyan ahlak anlayışının sekülerize olmuş […]

Araştırmacılık argümanı kullanır, arguman retoriği, "Retorik" sadece süs veya manipülasyon ya da hile değildir. Antik anlamıyla retorik, ikna edici söylemdir. Matematiksel isbatlamadan edebiyat eleştirisine uzanan bütün konularda araştırmacılar retorik tarzda yazarlar; ancak nadiren bu olgu üzerine kafa yorarlar. En sık karşılaşılan durum, konuşma tonu ve şekilleriyle, ıskartaya çıkarılacakstile ilişkin diğer aygıtların bizi nasıl hataya ya […]

Bu kitap, bir zihin değişiminin tarihsel kaydını yapıyor. Oraya koyduğu keşifler, bilimsel oldukları kadar şahsî keşiflerdir de. 1930'ların sonlarında ve 1940'ların başlarında matematik ve fizik eğitimi aldıktan sonra, İkinci dünya Savaşı'nın ardından Cambridge'de felsefeye geçtim; Modern bilimi - İlk devi Isaac Newton olan entelektüel akımı -ve descartes'ın başlattığı refleksiyon düşünme yöntemini, modern düşüncenin kurucu ilk […]

Böylece, hümanist metafizikten koptuktan sonra tarihsel diyaloga ve somut insani varoluşa dönerek, metafizik özne fikri üzerinde duran özgürlük anlayışını terkediyoruz. Bunun temelde gayri insani ve gerçekleştirilemez bir özgürlük anlayışını terketmek anlamına geldiği de vurguya değer bir husustur. Hümanist özgürlük anlayışı, onu gerçekleştirecek bir süper insanın gücünü gerektirir ve bu özgürlük gerçek, somut insani varlıkların güç […]

Şurası kesin ki, etnik -olan ile estetik- olan arasındaki seçimi, akılsal temelin ortadan kaldırılması dışında Kant'ın ödev ile eğilim arasındaki seçiminin bir kopyası olarak görebiliriz. Ve daha genel olarak, Kierkegaard'ın bireyi, Cogito'suz Cartesian "Ben"i andırır. Bu benzerlik, Sartre'ın miras aldığı, Husserl'in açık Cartesianismi tarafından pekiştirilir. Sartrecı insan, akılsal ilk ilkelerin yerine kritersiz seçimlerin geçirilmesi koşuluyla, […]

Metafizik felsefesinin hiç kuşkusuz en temel, en önemli, hatta bazan felsefenin bizatihi kendisiyle özdeşleştirilen disiplinidir. Metafizik felsefenin kendisidir. Durum böyle olmakla birlikte, diğer taraftan metafizik aynı zamanda en az anlaşılan, en çok tartışılan, ne olduğu konusunda bile bir mutabakata varılamamış bir felsefe disiplinidir. Pozitivizm buldozeri altında kalmış dünyamız için metafizik "fizik ötesi"yle eş anlamlı bir […]

"Felsefe her şeyi olduğu gibi bırakır - kavramlar dışında. Ve bir kavrama sâhip olmak belli koşullarda belli biçimlerde davranmayı veya davranabilmeyi gerektirdiği için, ister mevcûd kavramları tadîl etmek, ister yeni kavramlar elde etmek isterse eski kavramları yok etmek sûretiyle olsun, kavramları değiştirmek davranışı değiştirmektir. Bu yüzden Sokrates'i ölüme mahkûm eden Atinalılar, 1966'da Hobbes'un Leviathan'ını mahkûm […]

Sözlükte, kavramların yanı sıra, temel akımlara ve başlıca filozoflara ilişkin açıklayıcı maddeler de yer alıyor. Dil Felsefe Sözlüğü'nün felsefe öğrencileri ve okuyucuları kadar dil ve iletişim sorunlarına duyarlı okuyucular için de faydalı bir başvuru kaynağı olacağını umuyoruz.

"Hepimiz yeni bilimin ve teknolojinin muazzam başarısını biliyoruz ve hepimiz insanın gücünün muazzam artışına şahit olabiliriz. Ama belirtmek zorundayız ki, bilgelik ve iyilikte buna mukabil bir artış yoktur. Modern insan, önceki insandan daha iyi mi daha kötü mü olduğunu bilmediğimiz bir devdir.. Modern insan, kör bir devdir." Leo Strauss, "Progress or Return?" "Strauss, bir politika […]

Söylemeye bile gerek yoktur ki Michel Foucault yirminci yüzyılın ikinci yarısının en dikkate değer düşünürlerinden biridir. Foucault disiplinler arası sınırları aşan bir düşünürdür. Veli Urhan Michel Foucault ve Arkeolojik Çözümleme adlı bu titiz araştırmasıyla ülkemizdeki Foucault incelemelerine önemli bir katkıda bulunuyor.

Postmodernizm kültürel ve politik boyutlarıyla birlikte bir epistemoloji, bir metodoloji ve bir sosyal ontolojiyi içine alır. Postmodernizmin doğuşunu takiben toplum yeniden kavramlaştırılmalıdır. Bununla birlikte, boğucu ve baskıcı yoplumsal muhayyile bu değişmenin ürünü değildir. En azından, postmodernizmin sonucu olarak mümkün gerçekliklerin sayısı artmıştır". Post "izmleri öğrenmek boynumuzun borcudur. Entellektüel yeniliklere kendimiz adına açık olmalıyız. Yobazlığın alemi […]

Woolgar bu çalışmasında, yalnızca felsefede ve sosyal bilimlerde yaygın ortodoks özcü bilim, görüşünü eleştirmekle kalmıyor, aynı zamanda bilimi nasıl anlamamız gerektiğine ilişkin yeni bir bakışın ipuçlarını da sunuyor.

Doğrusu, tabiat kanunu, sabit olmayan ve değişen bir iradeye değil, varlıkların ezeli dizilişine dayanmaktadır. Çünkü, kanaatimce varlıkların değişmez olan bir takım aslî özellikleri vardır ve bilinen yükümlülükler de buradaki zorunluluktan kaynaklanmaktadır; bu yükümlülüklerin olduklarından başka türlü olmaları imkansızdır. Bunun sebebi, tabiatı ya da daha doğru bir adlandırma ile Tanrının insanı olduğundan farklı yaratmıyor olması değildir. […]

Tarihi ile başı dertte bir toplumun çocuklarının, tarihin ve tarihselliğin ısrarla önemini vurgulamış bulunan bir düşünme tarzının özgün metinlerine başvurmaktan başka alternatifi olabilir mi? Dilthey bu düşünme tarzının büyüklerinden biridir ve bu kitabın önemi buradan kaynaklanmaktadır.

Bugün yürürlükte olan bir görüşe uygun olarak, insanın tinsel ve yaratıcı etkinliğinin gerçekleştirildiği alanı "kültür“ adıyla adlandıralım. Kültürleşmesi (cultivation) ve örgütlenmesi ile birlikte, bilimi kültürün bir parçası sayarız. Bu yüzden bilim, insanın takdir ettiği ve çeşitli güdülerden hareketle dikkatini yönelttiği değerler arasında bir rütbe kazanır. Ne var ki bilimi yalnızca bu kültürel anlamda aldığımız sürece […]

Biz tekniği, onun özüyle bağıntımızı aydınlığa çıkarmak için soruşturuyoruz. Modern tekniğin özü, bizim çerçeveleme dediğimiz şeyde kendisini gösterir. Fakat yalnızca buna işaret etmek, eğer yanıt vermek hakkında soru sorulan şeyin özüne tekabül anlamında karşılık vermek demekse, tekniğe ilişkin soruya hâlâ hiçbir şekilde yanıt vermek değildir. Şimdi bir adım daha ileri atıp çerçevelemenin kendisinin çerçeveleme olarak […]

Estetik söylem, modern burjuva kültürü içerisindeki insanî varoluş trajedisinin tam merkezinde bulunan bireysel kahramanın bir çıkış yolu bulabilmek için kendi kendisiyle hesaplaştığı iç-konuşmayı yansıtır. Bu anlamda estetik söylemin modern kültürün önemli bir bileşeni ve temel bir kurucu ögesi olduğu söylenebilir. Estetik yalnızca modern burjuva bireyinin kültürel trajedisini sadık bir şekilde yansıtmakla kalmaz, fakat bizzat bu […]