Düşünürler Kitapları

“Muhafazakar düşüncenin babası” ve “ilk muhafazakar” unvanlarıyla anılan Edmund Burke (1729-1797) politika felsefesi, estetik, etik ve gelenek-modernite konularında referans düşünürlerden biri. O, Fransız Devrimi, Amerikan devrimi, liberalizm, muhafazakarlık, devrim, reform, iktisat ve sosyal değişim hakkındaki görüş ve tutumlarıyla, çağdaşı Thomas Paine’den Marx ve Popper’a uzanan hararetli felsefi ve siyasi tartışmaların odağında durmuş ve durmaktadır. White’ın […]

Heidegger’in Çocukları, Heidegger’in Yahudi öğrencileri arasında yer alan bu dört filozofun, içinde yetiştikleri Alman kültürü ve düşüncesiyle ve özellikle de Heidegger’le kişisel ve felsefi ilişkilerini inceliyor; aynı zamanda ‘’Heidegger eleştirmeni’’olan bu filozoflarda, Heidegger etkisinin boyutlarını sergiliyor. Diğer taraftan, merkeze Varlık ve Zaman’ı alarak, Heidegger külliyatının ‘’satır aralarında’’ Heidegger’in politik tutumunun ipuçlarına ve düşünce tarihindeki köklerine […]

Voltaire’in Candide’inin “Dr. Pangloss”u, Hannover’in “Lövenix”i Leibniz, Newton ile eşzamanlı olarak icat ettiği diferansiyel hesapla matematik alanında çığır açmış bir dahidir. Çağını aşan düşünceleriyle uzayın ve zamanın mutlak değil, izafî olduğu fikrini geliştirmesiyle izafiyet teorisinin ve “hissedilir olmayan algılar” yaklaşımıyla da modern bilinçaltı psikolojisinin temellerini atmıştır. Felsefî yaklaşımıyla ise Frege’den Kripke’ye kadar birçok yirminci asır […]

İngiliz empirizminin ve liberal siyaset doktrininin büyük teorisyenlerinden biri olan John Locke’un felsefesi, birçok filozofun kendi düşüncelerini geliştirirken ilham aldığı veya hesaplaştığı bir mahreçtir. Locke An Essay concerning human understanding, Epistola de tolerantia ve Two Treatises on gouvernment başta olmak üzere, kaleme aldığı eserlerinde ortaya koyduğu görüşleriyle felsefe tarihinde mümtaz bir yer edinmiştir. Jean Didier’nin […]

Paul Johnson'ın Entellektüeller'i, kendi ifadesiyle, 'insanlara işlerini nasıl görecekleri konusunda nasihat eden'; geleneğe, toplumun ahlaki ve manevi değerlerine kayıtsız kalan; mevcut siyasi ve iktisadi düzeni eleştiren; bunların yerine bireysel aklın ürünü olan felsefi, siyasi ve ahlaki sistemler öneren; topluma rehberlik iddiasında olan 'önde gelen belli başlı entellektüelleri' inceliyor. 'Orta Çağ'ın ruhban sınıflarından boşalan yeri dolduran […]

Heidegger üzerine şimdiye kadar yapılmış olan tartışmalardan elimizde kalanın ne olduğuna bakıldığında, bunun, yanıtlardan çok sorular olduğu ortadadır. Acaba Heidegger varlığın anlamını nihai bir şekilde belirlemek mi istemiştir; yoksa o böyle bir belirlemenin imkansızlığını mı göstermeye çalışmıştır? O "geç" dönem eserinde hakikat sorusunun ayırt edici boyutunu mu elde etmiştir; yoksa bu boyutu tamamen kayıp mı […]

"Yedi bölümlük bu deneme, pek çok bakımdan alışılmadık, hatta benzersiz bir kitaptır. Bu kadar genç bir yazarın tabu olmuş, neredeyse peygamber sayılmış ve bazı çevrelerce etrafına bir esrar perdesi çekilmiş bir adamı, hakkında söz etmemeye sanki yemin etmiş bir küçük sırdaşlar grubu dışında kişiliği bilinmeyen bir adamı, böylesine teşrih masasına yatırmış bir başka örnek yoktur. […]

"İnsan daima zorunlu olarak tutkulara tabidir." Ethica'dan "... Eldeki bu kitabın yazarı, bir "Spinoza sarhoşu'dur. Evet bu çalışma, tarafsız değildir; değer yargılarından muaf değildir; cinsiyetsiz değildir; gayri şahsi bir dil ile yazılmıştır; soğuk kanlı değildir... Spinoza, benim için 'nesne' değildir; benim karşımda durmuyor; o benim için bir tutku ve böylece eldeki kitap, tutkulu bir dil […]

Zihin ile ilgili bu teleolojik anlayış, James'in felsefi sisteminde en önemli prensiplerden biridir ve düşüncesinde geniş çapta uzanımlara sahiptir. Gerçekten de bu kitapta göreceğimiz gibi, James felsefesinin tüm diğer bölümleri, zihin için yol gösterici bir ilke olan bu anlayıştan faydalanır. James, felsefeyi bizatihi insan gayelerine hizmet eden, ferdi enerji ve mizacın bir sonucu olarak ortaya […]

Bugüne ait olmayan bir dönüşümkle, tarih dokümanın karşısında yorumunu değiştirdi: tarih ilk iş olarak dokümanı yorumlamaya, onun doğruyu söyleyip söylemediğini ve gerçek değerinin ne olduğunu belirlemeye değil, onu içerden işlemeye ve özümsemeye yönelir: tarih dokümanı organize eder, parçalara ayırır; dağıtır, sıraya sokar, farklı düzeylere ayırır; serileri oluşturur, unsurları tespit eder, birlikleri tanımlar, ilişkileri betimler. Doküman […]

Nietzsche Batı metafizik düşünce geleneğinin sürekliliğinden hareketle, bir bütün olarak modernizmi Hristiyan ahlak anlayışının sekülerize olmuş şekli olarak görür. Modern devlet ve ideolojiler ise adeta, Hristiyan öte idealinin boş bıraktığı yere yerleşmiş ve modern insan için bir ideal fonksiyonu görmüşlerdir.Nietzsche Batı metafizik düşünce geleneğinin sürekliliğinden hareketle, bir bütün olarak modernizmi Hristiyan ahlak anlayışının sekülerize olmuş […]

Böylece, hümanist metafizikten koptuktan sonra tarihsel diyaloga ve somut insani varoluşa dönerek, metafizik özne fikri üzerinde duran özgürlük anlayışını terkediyoruz. Bunun temelde gayri insani ve gerçekleştirilemez bir özgürlük anlayışını terketmek anlamına geldiği de vurguya değer bir husustur. Hümanist özgürlük anlayışı, onu gerçekleştirecek bir süper insanın gücünü gerektirir ve bu özgürlük gerçek, somut insani varlıkların güç […]

Söylemeye bile gerek yoktur ki Michel Foucault yirminci yüzyılın ikinci yarısının en dikkate değer düşünürlerinden biridir. Foucault disiplinler arası sınırları aşan bir düşünürdür. Veli Urhan Michel Foucault ve Arkeolojik Çözümleme adlı bu titiz araştırmasıyla ülkemizdeki Foucault incelemelerine önemli bir katkıda bulunuyor.